Hoe kan ik beter mijn grenzen aangeven? Het was een van de centrale vragen tijdens de workshop Vrouwenkracht. Is het niet kunnen stellen van grenzen typerend voor vrouwen? Nee, vrijwel iedereen die in zijn jeugd heeft geleerd om dienstbaar te zijn en daarbij het belang van de ander boven het eigenbelang te stellen, heeft moeite met het stellen van grenzen. Omdat van vrouwen automatisch meer dienstbaarheid wordt verwacht, geldt het voor vrouwen meer dan voor mannen. Maar bij zowel mannen als vrouwen geldt dat, als je als kind niet hebt geleerd om voor je eigen grenzen te mogen staan, je daar als volwassene moeite mee hebt. Dit uit zich doordat je het lastig vindt eigen keuzes te maken, omdat je aan normen, waarden en de verwachtingen van anderen wilt voldoen. Je bent teveel gericht op de mensen om je heen en wat zij willen in plaats van jezelf de vraag te stellen: “wat wil ik”. Je durft je grenzen niet aan te geven, omdat je bang bent voor de gevolgen. Je bent bijvoorbeeld bang dat de ander boos op je wordt, of je afwijst. Je voelt je verantwoordelijk voor de boosheid of afwijzing van de ander. Daarom geef je niet aan wat je zou willen en je uit je gevoelens niet. Je past je eigen gedrag aan en bouwt een muur om je heen om niet te laten merken dat je geraakt bent en jouw grens is gepasseerd. Je trekt je terug in je burcht.

Je burcht is een veilige plek waar jezelf niet hoeft te laten zien. Met aangepast gedrag houd je stand in je burcht. Wat je laat zien is gedrag waar je eigenlijk niet achter staat, zoals weglachen, het er niet meer over hebben, emotioneel reageren, conformeren, doorgaan, negeren, jezelf wegcijferen. Dit kan heel lang goed gaan, totdat je op een dag merkt dat je munitie op is en je burcht geen stand meer kan houden. Je beseft dat je ongelukkig en eenzaam bent daar in je burcht. Op dat moment ervaar je gebeurtenissen in je leven als een heftige aanval en weet je niet meer hoe je jezelf moet verdedigen. Je loopt vast.

Je ontkomt er niet aan om de opgetrokken muren langzaam af te breken om vrij te komen uit je burcht. Dit begint met jezelf bewust af te vragen wat jij wilt als anderen met hun gedrag en opmerkingen je grenzen overschrijden. Of als je meer tijd en energie ergens in steekt dan redelijk is, omdat je anderen niet wilt teleurstellen. Of als je onvoldoende ruimte voor jezelf vraagt, omdat je aan bepaalde verwachtingen wilt voldoen. Wees je bewust dat je elke keer weer een keuze hebt of je jezelf achter de muren van je burcht wilt verschuilen, of dat je jouw werkelijke gevoelens wilt uiten. Met het uiten van je werkelijke gevoelens geef je jouw grenzen aan en breek je de muren van je burcht af. Je zult merken dat anderen in je omgeving wellicht moeten wennen, maar dat het merendeel het op prijs stelt dat je duidelijke bent over je grenzen. Op het moment dat je beter je grenzen kunt aangeven, zal je meer zelfvertrouwen uitstralen, wordt je zichtbaarder en krijg je automatisch meer respect en waardering vanuit de omgeving.